پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
مرتب سازی بر اساس
 

عنوان : 72 - ادامه مسئله 2 - 4/12/78
موضوع:

اشکال: مرحوم امام(ره) در کتاب البیع عبارتى دارند که نشان مى دهد ایشان نکاح معاطاتى را قبول داشته اند، امام این بیان را در فرق بین زنا و نکاح معاطاتى بیان کرده و مى فرماید:

عنوان : 71 - ادامه مسئله 2 - 3/12/78
موضوع:

ان قلت: در غیر نکاح این قاعده خوب است چون جریان شرع مقدس بر وفق مذاق عقلا و اهل عرف است الا ما خرج بالدلیل امّا در نکاح و طلاق که فیه شوب من العبادة و جنبه توقیفى دارد، نمى توانیم به این قاعده عمل کنیم و باید الفاظ به دست ما رسیده و اجازه دهند که با کدام لفظ وقوع صیغه عقد جایز است. در مورد «انکحت» و «زوّجت» اجازه داده شده ولى در مورد «متعّت» و «بعت» اجازه داده نشده است. پس باید تابع اجازه شرع باشیم.

عنوان : 70 - ادامه م 1 و م 2 (الفاظ الایجاب و القبول) - 2/12/78
موضوع:

بقى هنا شىء:

به حدیثى از «سهل ساعدى» بر جواز تقدیم قبول بر ایجاب استدلال شده است، این حدیث هم از طرق عامه و هم از طرق خاصّه نقل شده است:

عنوان : 69 - ادامه مسئله 1 - 1/12/78
موضوع:

فرع دوّم: آیا مى توان قبول را بر ایجاب مقدّم کرد؟

عنوان : 68 - ادامه مسئله 1 - 30/11/78
موضوع:

توضیح ذلک:

اگر ازدواج را مبادله اى میان سلطه مرد بر زن در برابر مهر بدانیم طبیعتاً باید زن بگوید سلّطتک على نفسى على الصداق المعلوم، (ایجاب) امّا اگر حقیقت نکاح ضم شىء الى شىء. و به عبارت فارسى، همسر هماهنگ هم باشد یعنى کما اینکه مرد همسر زن است، زن هم همسر مرد است به معنى در این صورت نسبت هردو مساوى است پس کما اینکه زن مى تواند زوجیّت را انشاء کند مرد هم مى تواند انشاء زوجیّت کند.

عنوان : 67 - مسئله 1 (فى الایجاب و القبول) - 27/11/78
موضوع:

مسألة 1: الاحوط لو لم یکن الاقوى ان یکون الایجاب من طرف الزوجة و القبول من طرف الزوج (عکسش جایز نیست و خلاف احتیاط واجب است) فلا یجزى أن یقول الزوج: «زوّجتک نفسى» فتقول الزوجة: «قبلتُ» على الاحوط (احتیاط واجب) و کذا الاحوط تقدیم الاوّل على الثانى (ایجاب بر قبول) و إن کان الاظهر جواز العکس (تقدیم قبول بر ایجاب جایز است) اذا لم یکن القبول بلفظ «قبلت» و اشباهه (ما به عکس خواهیم گفت که فرع اوّل جایز و دوّمى جایز نیست).

عنوان : 66 - فصل فى عقد النکاح و احکامه - 26/11/78
موضوع:

اقوال:

مرحوم شیخ در مبسوط چنین مى فرماید:

عنوان : 65 - فصل فى عقد النکاح و احکامه - 25/11/78
موضوع:

در مسئله کتابت نه تنها در باب نکاح بلکه در تمام ابواب معاملات بحث است، به چهار نکته اشاره مى کنیم:

عنوان : 64 - فصل فى عقد النکاح و احکامه - 24/11/78
موضوع:

- لزوم انشاء در عقود:

اگر الفاظ نباشد لابد تراضى قلبى است و تراضى قلبى هم انشاء نیست در حالى که عقود نیاز به انشاء دارند و انشاء هم باید یا با کتابت یا با لفظ یا با عمل یا با اشاره باشد به عبارت دیگر حقیقت انشاء ایجاد است و ایجاد هم ابزارى مى خواهد که ابزار آن لفظ یا کتابت است.

عنوان : 63 - ادامه م 50 و (فصل فى عقد النکاح) - 23/11/78
موضوع:

 و 4- دوران امر بین زوجه و غیر زوجه و محارم رضائى و غیر محارم رضائى

جایى که شک شود کسى که دیده مى شود زوجه است یا غیر زوجه و یا از محارم رضاعى است یا غیر محارم رضاعى (شبهه ابتدائیه یا شبهه غیر محصوره که به حکم شبهه ابتدائیه است). تمام وجوه قبل در اینجا مى آید علاوه بر این که استصحاب عدم جواز هم جارى مى شود چون این مرأة که از دور دیده مى شود حالت سابقه اش عدم زوجیّت است نمى داند این که از دور مى بیند همان است که عقد زوجیّت بر آن خوانده شده و یا دیگرى است، در اینجا استصحاب عدم زوجیّت (اصل این است که مرأه زوجه نبوده) جارى است و معارضى هم ندارد پس نگاه کردن به او حرام است.

عنوان : 62 - ادامه مسئله 50 عروه - 20/11/78
موضوع:

توضیح: در این اواخر اصول ما با یک سرى مباحث فلسفى آمیخته شد و از اینجا اصول خراب شد، چون اصول مباحث اعتبارى (قرارداد و قانون) و فلسفه مباحث واقعى است.

عنوان : 61 - ادامه مسئله 50 عروه - 19/11/78
موضوع:

- قاعده مقتضى و مانع:

قاعده مقتضى و مانع مى گوید اگر مقتضى معلوم و مانع مشکوک باشد به نتیجه، حکم مى کنیم، به عنوان مثال آب با نجاست ملاقات کرده (مقتضى)، کرّیت هم مانع است، نمى دانیم که این مانع موجود است یا نه؟ حکم مى کنیم به نجاست. در ما نحن فیه هم همین است یعنى مقتضىِ حرمت نظر موجود و مانع (محرمیّت) مشکوک است پس حکم مى شود به نتیجه و مى گوییم حرام است. ظاهر عبارت عروه هم همین است:

عنوان : 60 - ادامه مسئله 50 عروه - 18/11/78
موضوع:

 و 2- دوران امر «بین مماثل و غیر مماثل» یا «محارم و غیر محارم»

بحث در شبهات بدویّه دورانِ امر بین مماثل و غیر مماثل یا محرم و غیر محرم است چون حالت سابقه ندارد و حکم آنهایى که حالت سابقه دارد جداست.

عنوان : 59 - ادامه م 35، م 50 عروه (الشبهات الموضوعیة فى جواز النظر) - 17/11/78
موضوع:

بقى هنا امور:

نکاتى در ذیل مسئله قواعد من النساء باقى مانده است:

عنوان : 58 - ادامه مسئله 35 عروه - 3/11/78
موضوع:

*... عن احمد بن محمّد بن أبى نصر (مشکل سند حدیث این است که از قرب الاسناد است) عن الرضا(علیه السلام)قال: سألته عن الرجل یحلّ له أن ینظر الى شعر اخت امرأته؟ فقال: لا، الاّ أن تکون من القواعد، قلت له: اخت امرئته و الغریبة سواء؟ قال: نعم قلت فمالى من النظر الیه منها؟ فقال: شعرها و ذراعها (موها و ذراع زمانى ظاهر مى شود که جلباب و خمار هر دو برداشته شود).(1)

عنوان : 57 - ادامه مسئله 35 عروه - 11/11/78
موضوع:

تفسیر آیه با با توجّه به روایات:

احادیث این مسأله عمدتاً در باب 110 از ابواب مقدّمات نکاح آمده ولى تعدادى نیز در باب 104 و 107 هم آمده است. احادیث دو طایفه است.

عنوان : 56 - ادامه مسئله 35 عروه - 10/11/78
موضوع:

جامع المقاصد مى فرماید:

و لو کانت عجوزاً فقد قیل انّها کالشّابة لانّ الشهوات لاتنضبط و هى محل الوطىء و قد قال(علیه السلام) لکلّ ساقطة لاقطة (هر چیزى که کسى دور بیاندازد به درد کسى مى خورد) و الاقرب (چرا اقرب، مسئله اجمالش از مسلّمات است) وفاقاً للتذکرة أنّ المراد: اذا بلغت فى السن الى حیث تنتفى الفتنة غالباً بالنظر الیها یجوز نظرها(1)

عنوان : 55 - ادامه م 29 و 35 عروة (القواعد من النساء) - 9/11/78
موضوع:

بحث اصولى:

جمع بین احادیث ناهیه و مجوّزه:

جمع بین روایات جمع دلالى (جمع بین ظاهر و اظهر) است که در تمام ابواب فقه داریم به این بیان که روایات مجوّزه صریح در جواز (اظهر) ولى روایات ناهیه ظهور در حرمت دارد (ظاهر) و ما ظاهر را بر اظهر حمل کرده و قائل به کراهت مى شویم (عکس این مطلب هم در واجبات است وقتى یک حدیث بگوید که «اغتسل للجمعة» (ظاهر) و روایت دیگرى مى گوید «لا یجب غسل الجمعة» (اظهر) در اینجا روایت اوّل را حمل بر استحباب مى کنیم از باب جمع بین نص و ظاهر (اظهر و ظاهر).

عنوان : 54 - ادامه مسئله 29 - 6/11/78
موضوع:

طایفه دوّم: روایاتى که بر جواز نوحه گرى و مدّاحى زنان دلالت مى کند.

معلوم است که نوحه خوانى در خانه نبوده، و شعرهائى مى خواندند که صدایشان به گوش نامحرم و رجال اجانب هم مى رسید از آن جمله روایتى است که مرحوم علاّمه مجلسى در مورد امام باقر(علیه السلام)نقل مى کند:

عنوان : 53 - مسئله 29 (سماع صوت الاجنبیة) - 5/11/78
موضوع:

مسألة 29: الاقوى جواز سماع (استماع) صوت الاجنبیّة ما لم یکن تلذّذ و ریبة و کذا یجوز لها إسماع صوتها للأجانب اذا لم یکن خوف فتنة و ان کان الأحوط الترک فى غیر مقام الضرورة خصوصاً فى الشّابة و ذهب جماعة الى حرمة السماع و الإسماع و هو ضعیف، نعم یحرم علیها المکالمة مع الرجال بکیفیّة مهیّجة بترقیق قول و تلیین الکلام (نرم سخن گفتن) و تحسین الصوت فیطمع الّذى فى قلبه مرض.

عنوان : 52 - ادامه مسئله 28 - 4/11/78
موضوع:

فرع سوّم: هل یجوز تکرار النظر اذا لم یحصل الغرض فى مجلس واحداً و فى نظر واحد؟ آیا مجلس خواستگارى چند دقیقه باشد و یکبار نگاه کند و یا مى تواند مدّت بیشترى باشد و چند بار نظر کند تا کاملاً ببیند؟ و آیا تکرار چنین مجلسى در جایى که نتوانسته خوب ببیند جایز است؟

عنوان : 51 - ادامه مسئله 28 - 3/11/79
موضوع:

ادلّه:

امّا اینکه مقدار جواز از نظر منحصر به وجه و کفّین (قول اوّل) باشد قطعاً درست نیست چون طبق مبناى ما «یجوز النظر الى الوجه و الکفّین مع الشرطین» و وقتى براى همه جایز است تخصیص به «مَن اراد نکاح امرأة» لغو است.

عنوان : 50 - ادامه مسئله 28 - 2/11/78
موضوع:

غیر از احادیثى که در مورد جواز نظر عند ارادة النکاح نقل کردیم احادیثى هم مرحوم محدّث نورى در مستدرک(1) نقل کرده است، اهل سنّت هم احادیثى دارند از جمله در سنن بیهقى(2)احادیثى هست که نشان مى دهد در زمان پیغمبر(صلى الله علیه وآله) این مسئله مطرح بوده و پیامبر هم اجازه داده اند و در بعضى موارد بخاطر مصالحى که در نگاه قبل از نکاح هست، به این امر تشویق کرده اند.

عنوان : 49 - ادامه مسئله 28 - 29/10/78
موضوع:

*... عن یونس بن یعقوب قال: قلت لأبى عبدالله(علیه السلام) الرجل یرید أن یتزوّج المرأة یجوز له أن ینظر الیها؟ قال: نعم و ترّقِقُ له الثیاب (لباس نازک بپوشد) لانّه یرید أن یشتریها بأغلى الثمن (مهریه).(1)

عنوان : 48 - م 28 (النظر الى المرأة التى یرید نکاحها) - 28/10/78
موضوع:

مسألة 28: یجوز لمن یرید تزویج امرأة أن ینظر الیها بشرط أن لایکون بقصد التلذّذ و أن علم أنّه یحصل بسبب النظر قهراً، و بشرط أن یحتمل حصول زیادة بصیرة بها، و بشرط أن یجوز تزویجها فعلاً لا مثل ذات البعل و العدة و بشرط أن یحتمل حصول التوافق على التزویج دون من علم أنّها ترد خطبتها، و الأحوط الإقتصار على وجهها و کفّیها و شعرها و محاسنها و أن کان الأقوى جواز التّعدّى إلى المعاصم بل و سائر الجسد ما عدا العورة، و الأحوط أن یکون من وراء الثوب الرقیق کما أنّ الأحوط - لو لم یکن الأقوى - الإقتصار على ما اذا کان قاصداً لتزویج المنظورة بالخصوص فلا یعمّ الحکم ما اذا کان قاصداً لمطلق التزویج و کان بصدد تعیین الزوجة بهذا الإختبار، و یجوز تکرار النظر اذا لم یحصل الإطلاع علیها بالنظرة الاولى.

عنوان : 47 - ادامه مسئله 27 - 27/10/78
موضوع:

و امّا روایت سوّم:

*... عن أبى ولاّد عن أبى عبداللّه(علیه السلام) قال: لیس فى ما بین أهل الذمّة معاقلة (یعنى هر جنایتى صادر پاى خودش است)... و هم ممالیک للامام فمن أسلم منهم فهو حُر.(1)

عنوان : 46 - ادامه مسئله 27 - 26/10/78
موضوع:

صاحب جواهر روایت «عبّاد» را مخالف مى داند و مى گوید دلالت بر خلاف قول مشهور دارد. ایشان چنین مى فرمایند:

عنوان : 45 - ادامه مسئله 27 - 25/10/78
موضوع:

*... و بهذا الاسناد قال: قال رسول اللّه(صلى الله علیه وآله): لیس لنساء أهل الذمّة حرمة، لابأس بالنظر الى وجوههنّ و شعورهنّ و نحورهنّ و بدنهنّ، ما لم یتعمّد ذلک (منظور از «بدنهنّ» لخت مادر زاد نیست بلکه آن مقدارى است که عرفاً بیرون مى گذارند).(1)

تعداد صفحات : 104